Przenieś postprodukcję do Polski
Rynek filmowy zmienia się w dynamicznym tempie. Wpływa na to przede wszystkim rozwój technologii oraz globalizacja modelu produkcji – dziś granice kraju nie stanowią już żadnego ograniczenia dla producentów. Szczególnie podatna na zmiany jest dziedzina postprodukcji. Według raportu przygotowane przez agencję PWC [1] postprodukcja w branży filmowej staje się coraz bardziej skomplikowana, co przekłada się na rosnące budżety projektów. Jednym ze sposobów ograniczenia wydatków może być przeniesienie części zadań do krajów rozwijających się, które oferują znacznie niższe ceny przy zachowaniu najwyższego poziomu swoich usług.
Polska szkoła filmowa
Każdego roku ośrodki akademickie w Polsce szkolą setki absolwentów sztuki filmowej. Centrum polskiej edukacji filmowej mieści się w Łodzi, gdzie nieprzerwanie od 1948 roku działa Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, która jest jedną z najstarszych tego typu placówek w Europie. Szkoła Filmowa w Łodzi specjalizuje się w przygotowywaniu specjalistów filmowych: operatorów, montażystów, techników animacji oraz fotografów.
To właśnie absolwenci „łódzkiej filmówki” tworzyli w latach 60. najbardziej znaną formację artystyczną w polskim kinie powojennym, czyli tzw. Polską szkołę filmową. Na czele ruchu stał między innymi Andrzej Wajda, który w 2000 roku otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej za całokształt twórczości. Absolwentami PWSF w Łodzi są również:
Roman Polański – jeden z najwybitniejszych żyjących twórców kina. Wielokrotnie nominowany do nagrody Oscara oraz Złotej Palmy w Cannes. Swoje pierwsze produkcje realizował w Polsce, niestety sytuacja polityczna w kraju zmusiła go do emigracji za Atlantyk. Wyreżyserował i wyprodukował między innymi Pianistę, Dziecko Rosemary, Lokatora oraz Chinatown.
Zbigniew Rybczyński – ceniony artysta multimedialny, laureat Oscara za krótkometrażową animację Tango z 1980 roku. W swoim dorobku posiada również realizację teledysków do takich gwiazd jak: Mick Jagger, Yoko Ono, John Lennon oraz Lou Reed.
Drugi publiczny uniwersytet filmowy znajduje się w Katowicach. Gdzie od 1978 roku działa Szkoła Filmowa im. Krzysztofa Kieślowskiego. Placówka ma w ofercie studia z zakresu reżyserii, realizacji obrazu filmowego, telewizyjnego i fotografia, organizacji produkcji filmowej i telewizyjnej oraz creative management in new media. W ostatniej dekadzie absolwenci katowickiej filmówki byli nominowani do Oscara (Bartosz Konopka) oraz wielokrotnie do najważniejszej polskiej nagrody filmowej – Złotego Lwa.
Wschodzący rynek branży kreatywnej
Polska branża kreatywna wypada coraz lepiej na tle swoich zachodnich sąsiadów. W ciągu 30 lat upadająca gospodarka komunistycznego państwa stała się jedną z najstabilniejszych i najbardziej atrakcyjnych w regionie. Po dołączeniu do Unii Europejskiej w 2004 roku nastąpiło otwarcie rynku, co pozwoliło na łatwiejsze inwestowanie i międzynarodowe współprace przedsiębiorstw. Ostatnie lata pokazują stały wzrost gospodarczy na poziomie 3,6% PKB rocznie, co lokuje Polskę w absolutnej europejskiej czołówce.
Rynek audiowizualny odgrywa ważną rolę we współczesnych gospodarkach, w Polsce jest jest on wart obecnie około 5 mld zł, podczas gdy sama produkcja filmowa to około 200 mln zł. W 2021 roku wyprodukowano w Polsce 302 filmy przeznaczone do prezentacji w kinach i telewizji. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego branża kreatywna w Polsce zatrudniała w 2020 r. blisko 250 tys. osób, z czego ponad 40% pracowało w sektorze usług filmowych oraz audiowizualnych. Dla porównania w 2013 roku liczba zatrudnionych w branży filmowej wynosiła 17,2 tys., natomiast dziś rynek usług audiowizualnych to blisko 100 tys. pracowników. Skala wzrostu jest oszałamiająca i pokazuje jak wielki potencjał drzemie w polskiej branży kreatywnej.
Takie studia filmowe jak Platige Image należą do światowej czołówki jeśli chodzi o dziedzinę postprodukcji. Spółka skupia 150 artystów audiowizualnych, którzy produkują teledyski oraz filmy reklamowe dla takich instytucji jak NBCUniversal czy Europejska Agencja Kosmiczna.
Na sam koniec warto przypomnieć, że w Polsce działa system wsparcia dla produkcji audiowizualnych, który zapewnia zwrot poniesionych w kraju kosztów w wysokości 30 % polskich wydatków kwalifikowanych. Zwrot kosztów dostępny jest dla filmów fabularnych, animowanych, dokumentalnych oraz seriali – fabularnych, animowanych i dokumentalnych. Zwrot dostępny jest dla produkcji polskich oraz międzynarodowych koprodukcji i usług świadczonych dla zagranicznych produkcji.
Kto inwestuje w Polsce?
Przenoszenie pracy do krajów Europy Środkowo-Wschodniej staje standardem w wielu branżach. Od kilkunastu lat Polska lokuje się w czołówce listy najatrakcyjniejszych kierunków outsourcingowych na świecie. Szczególnie dobrze sytuacja wygląda w branży technologicznej, która staje się motorem napędowym całej gospodarki. Największymi graczami inwestującymi w polski rynek są giganci technologiczni, tacy jak: Samsung, Intel, Google oraz Microsoft. Ten ostatni w najbliższych latach zamierza zainwestować ponad 1 mld dolarów w rozwój tzw. Polskiej Doliny Cyfrowej, która ma stać się centrum centrum rozwiązań chmurowych dla Europy Środkowej.
Dobrze zorganizowane zaplecze technologiczne w postaci inwestycji, przeszkolonych pracowników oraz know-how pozwala na ułatwiony transfer rozwiązań, co zdecydowanie napędza rozwój branż pokrewnych, czyli między innymi sektora postprodukcji filmowej. Warto wziąć to pod uwagę podczas podejmowania decyzji o kierunku outsourcingu dla swojego projektu.
Jeśli chodzi o Polską branżę medialną i rozrywkową, to jest ona jedną z najszybciej rozwijających się w Europie Środkowo-Wschodniej. W 2022 roku jej wartość przekroczyła 12 mld dolarów. [2] W jej obszarze działają zarówno podmioty publiczne, jak i duże zagraniczne spółki i holdingi medialne. Warner Bros. Discovery jest w posiadaniu największej prywatnej telewizji w kraju, czyli stacji TVN. Oprócz amerykańskiej firmy na rynku znajdziemy również spółkę francuską tj. Canal+, która jest obecna w Polsce od 1994 roku. O stałe podnoszenie jakości dba również państwowy nadawca, czyli Telewizja Polska. W 2022 roku TVP rozpoczęła pracę nad najnowocześniejszym budynkiem zdjęciowym w kraju, który ma wywindować jakość produkowanych materiałów. Ponadto podpisana została umowa na nową siedzibę dla Telewizji Polskiej, która ma kosztować niespełna 150 mln dolarów.
Środowisko filmowa w Polsce
Każdego roku w Polsce odbywa się kilkaset dużych i małych festiwali filmowych. Według oficjalnych statystyk ich ilość każdego roku sięga niemal 150. Do najbardziej popularnych należą wrocławskie Nowe Horyzonty, które starają się promować niezależne kino z całego świata. Natomiast na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni zobaczymy najważniejsze polskie produkcje minionego roku. Polacy w ostatniej otworzyli się na kulturę kina i coraz chętniej uczestniczą w wydarzeniach, gdzie głównym punktem jest kinowy ekran. W 2021 roku na festiwalu Nowe Horyzonty pojawiło się ponad 100 tys. osób, co jest rekordowym wynikiem dla tego wydarzenia. Festiwal w Gdyni przyciągnął nieco mniej bo 75 tys. fanów kina, co jest równie wysokim wynikiem. Jednak największym festiwalem filmowym w kraju jest coroczny Millennium Docs Against Gravity, który odbywa się równolegle w największych miastach Polski. W 2022 roku odbyła się 20 edycja festiwalu, która przyciągnęła ponad 170 tys. miłośników najlepszych filmów dokumentalnych na świecie.
Jak pracują polscy montażyści filmowi i telewizyjni?
Polscy montażyści oraz operatorzy pracują na światowym poziomie, co potwierdzają liczne wyróżnienia i nagrody odbierane na zagranicznych festiwalach. Takie filmy jak „Ida”, „Zimna Wojna”, „Twój Vincent”, czy też tegoroczny faworyt do Oscara „EO” to działa w pełni stworzone przez polskich filmowców. Montażyści z Polski pracują na wszystkich dostępnych systemach do montażu filmów:
– Avid Media Composer,
– Adobe After FX
– Adobe Premiere Pro
Praca odbywa się na wysokiej jakości sprzęcie, natomiast koszt pracy polskich montażystów utrzymuje się na stale przystępnym poziomie ze względu na niższe przeciętne wynagrodzenie w porównaniu z zachodnim rynkiem pracy. Wszystko to sprawia, że Polska jawi się jako rynek godny zaufania oraz mogący zaoferować zagranicznym producentom i artystą usługi najwyższej jakości. Przekonuje się o tym większość branż od IT, przez przemysł ciężki, a kończąc na branży filmowej, która coraz śmielej spogląda w kierunku polskiego rynku.
[1] https://www.pwc.pl/pl/publikacje/assets/raport_pwc_wsparcie_podatkowe_2.pdf
